Nadwyraz

Nadwyraz – definicja i znaczenie słowa

Słowo nadwyraz według słownika języka polskiego przyjmuje następujące znaczenie:

1. bardzo, wyjątkowo, nadzwyczaj – wyraz wzmacniający znaczenie przymiotnika lub przysłówka, używany w funkcji partykuły wzmacniającej.

W polszczyźnie ogólnej forma nadwyraz występuje głównie jako nieodmienny wyraz o funkcji wzmacniającej, bliski znaczeniowo wyrażeniom: „bardzo”, „niezwykle”, „wyjątkowo”.

Odmiana słowa nadwyraz przez przypadki

Słowo nadwyraz jest w praktyce nieodmienne i nie występuje w typowej odmianie przez przypadki ani w liczbie mnogiej.

Przykłady zastosowania słowa nadwyraz – korpus języka polskiego

Wyraz nadwyraz pojawia się najczęściej w tekstach o charakterze oficjalnym, publicystycznym i literackim, gdzie pełni funkcję stylizowaną lub wzmacniającą. Poniżej podajemy realistyczne przykładowe użycia wzorowane na naturalnych kontekstach:

• „Był nadwyraz spokojny, mimo że sytuacja wymagała natychmiastowej reakcji.”
• „Projekt okazał się nadwyraz udany i spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem.”
• „Jej odpowiedź była nadwyraz uprzejma, niemal ceremonialna.”

Kwalifikacja tematyczna słowa nadwyraz

Kwalifikacja tematyczna to przypisanie wyrazu do określonej dziedziny znaczeniowej, która pokazuje, w jakim obszarze języka słowo funkcjonuje najczęściej i jakie pełni zadanie komunikacyjne.

JĘZYKOZNAWSTWO
↓
LEKSYKA OGÓLNA
↓
PARTKUŁY / WYRAŻENIA WZMACNIAJĄCE

Słowo nadwyraz należy do leksyki ogólnej i pełni funkcję wzmacniającą, dlatego najtrafniej umieścić go w grupie partykuł lub wyrażeń o charakterze intensyfikującym. Nie jest to termin specjalistyczny, lecz element języka ogólnego, używany do podkreślania stopnia cechy.

Etymologia słowa nadwyraz

Słowo nadwyraz jest złożeniem utworzonym z przyimka i przedrostka nad- oraz rzeczownika wyraz. Historycznie i znaczeniowo wiąże się z konstrukcją oznaczającą coś „ponad wyraz”, czyli „więcej niż można wyrazić słowami”. Z czasem forma ta utrwaliła się jako partykuła wzmacniająca o znaczeniu „bardzo”, „niezwykle”:

• pol. nad- + wyraz → „ponad wyraz” → „bardzo, niezwykle”.