Cudzysłów – opis, zasady użycia

Cudzysłów pełni rolę wyodrębniającą i składa się z dwóch znaków — otwierającego i zamykającego. Stosuje się go głównie do zaznaczania cytowanych fragmentów, a także oznaczania specyficznych (nierzadko niedosłownych) użyć wyrazów i wyrażeń.

Najczęściej używanym rodzajem cudzysłowu — zarówno w druku, jak i w piśmie odręcznym —jest cudzysłów apostrofowy („”). W tekstach spotkamy jeszcze cudzysłowy ostrokątne. Tak zwany cudzysłów niemiecki (>> <<) jest używany do specjalnych wyróżnień oraz wówczas, gdy w tekście wyodrębnionym cudzysłowem istnieje konieczność zastosowania jeszcze jednego cudzysłowu. Z kolei tzw. cudzysłów francuskI (<< >>) stosowany jest w pracach naukowych oraz tekstach poetyckich, w których wyodrębnia np. partie dialogowe.

Zasady użycia cudzysłowu

Cudzysłowu używamy jako:

znaku cytowania, którym wyodrębniamy wszystkie przytoczenia. Przykład: „Potop” Henryka Sienkiewicza rozpoczyna się pamiętnym zdaniem: „Był na Żmudzi ród możny Billewiczów, od Mendoga się wywodzący, wielce skoligacony i w całym Rosieńskiem nad wszystkie inne szanowany”.
Jeśli chcemy wprowadzić do cytatu jakiś komentarz, wydzielamy go myślnikami.
   
• znaku wyodrębniającego wyrazy użyte ironicznie (np. Tej zimy krakowianie ponownie oddychają „świeżym powietrzem”.), obce stylistycznie (głównie wyrazy potoczne w stylu naukowym, np. Niektóre dzieci dość długo mają skłonność do kaleczenia wyrazów przez „połykanie” całych zgłosek.), niektóre nazwy własne, np. pseudonimy, nazwy marek, nazwy instytucji lub obiektów, które występują na końcu wielowyrazowych nazw opisowych (np. Polskie Linie Lotnicze „Lot”).

Zbiegnięcie się cudzysłowu ze znakami interpunkcyjnymi

Gdy dochodzi do zbiegnięcia się cudzysłowu z innymi znakami interpunkcyjnymi, zalecane są następujące rozwiązania:
    
cudzysłów i kropka — kropkę stawiamy po cudzysłowie,
    
cudzysłów i pytajnik — znak zapytania, jeśli odnosi się tylko do wyrażenia ujętego w cudzysłowy, możemy postawić przed zamykającym cudzysłowem. Wtedy zdanie zamykamy kropką po cudzysłowie. Jeśli pytajnik odnosi się do całego wyrażenia, możemy użyć go po cudzysłowie (wtedy kropka nie jest już potrzebna).
    
cudzysłów i wielokropek — jeżeli wielokropek jest częścią cytatu, umieszczamy go przed zamykającym cudzysłowem. Jeśli zaś cytat został urwany, wielokropek stawiamy po cudzysłowie.

Komentarze