Samogłoski - ogólna charakterystyka

Samogłoski pełnią niezwykle ważną rolę w języku polskim. Dzięki nim słowa są bardziej melodyjne. Poza tym mają zdolność tworzenia sylab, co odróżnia je od spółgłosek. Aby dowiedzieć się więcej na ich temat, należy zapoznać się z charakterystyką, podziałem oraz przykładami samogłosek.

 

Samogłoski – charakterystyka, przykłady

Samogłoska jest głoską, która powstaje przy udziale więzadeł głosowych. W czasie jej artykulacji strumień powietrza przepływa przez kanał głosowy, nie napotykając przeszkód (dochodzi do rozwarcia narządów mowy). Właśnie dlatego podczas wymowy samogłoski słyszalna jest tylko jedna głoska, a nie kilka (tak jak w przypadku spółgłosek).

Najważniejszymi cechami artykulacyjnymi samogłosek są: wysoka głośność (wyższa niż w przypadku spółgłosek) oraz możliwość przedłużania ich wymowy.

Należy pamiętać także o tym, że to właśnie samogłoski pełnią rolę ośrodka sylaby.

We współczesnej polszczyźnie występuje 8 samogłosek. Są to: a, ą, e, ę, i, o, u (zapisywane także jako ó), y. Wszystkie są dźwięczne.

 

Samogłoski – podział

Wśród występujących w naszym języku samogłosek (ze względu na nacisk na podniebienie miękkie) możemy wyróżnić:

  • ustne: a, e, i, o, u, y;
  • nosowe: ą, ę.

Podczas artykulacji samogłosek ustnych powietrze przechodzi z krtani przez jamę ustną przy odpowiednim rozwarciu samych ust. Natomiast w trakcie wymowy samogłosek nosowych wydychane powietrze przepływa zarówno przez jamę ustną, jak i nosową.

 

Ze względu na sposób ułożenia języka w jamie ustnej możemy wyróżnić jeszcze samogłoski:

  • przednie: e, ę, y oraz tylne: a, ą, o, u (ruch języka w płaszczyźnie poziomej);
  • niskie: a, ą, średnie: e, ę, o oraz wysokie: i, u, y (ruch języka w płaszczyźnie pionowej).

 

Dodatkowo, biorąc pod uwagę sposób ułożenia warg, możemy podzielić samogłoski na:

  • płaskie: e, ę, i, y;
  • okrągłe: o, u, ą;
  • obojętne: a.

Komentarze

~ Git
12/5/21, 1:08 PM
Wybitne
~ adam
9/28/21, 4:59 PM
nie oto chodziło
~ Ofensywa
1/4/20, 10:51 PM
Nazwisko KANSIK - czy I zmiękcza N?
~ Mi
11/11/19, 3:39 PM
Ą i ę nie są samogłoskami. W zależności od głoski, która po nich następuje są realizowane dyftongiczne lub jako on, om, en, em i inne. J nie jest spółgłoską, tylko półsamogłoską. Podobnie jak ł. Zachęcam do zapoznania się z nowszą literaturą. Polecam książkę Marka Wiśniewskiego "Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego", Toruń 2001.
~ ninja
9/19/19, 6:39 PM
słabo mi !
~ ded
8/28/19, 12:43 PM
ok
~ Kruszel
5/24/19, 8:36 PM
za dużo
~ karol
4/26/19, 12:43 PM
dzięk
~ cześć
9/17/18, 3:16 PM
Nie umiem