Ó i U – zasady pisowni

Jakie są zasady pisowni Ó i U? We współczesnej polszczyźnie głoska U ma dwie formy zapisu. Mowa tu o Ó (zwanym często „o kreskowanym” lub „u zamkniętym”) oraz U (zwanym „u otwartym”). Taki stan rzeczy wynika ze zmian historycznych. Obecnie mimo różnej pisowni wymawia się je tak samo.

Ó – zasady pisowni

Kiedy pieszemy Ó? Otóż:

  • gdy dochodzi do jego wymiany na O bądź E w formach fleksyjnych lub pokrewnych, np. wór – worem, lód – lodu, pióro – pierze, plótł – pleść;
  • w rdzeniach czasowników jednokrotnych (oznaczających czynność lub stan mające jednorazowy przebieg), gdy wymienia się na A w czasownikach wielokrotnych (oznaczających czynności lub stany, które się powtarzają), np. mówić – mawiać, zwrócić – zwracać, przewrócić – przewracać;
  • przyrostku -ów będącym końcówką dopełniacza liczby mnogiej rzeczowników rodzaju męskiego, np. komputerów, samochodów, zeszytów;
  • przyrostkach -ów, -ówka, -ówna, np. Kraków, Raków, kartkówka, żarówka, Nowakówna (wyjątkami są wyrazy: zasuwka, wsuwka, skuwka, zakuwka, okuwka, odkuwka, przesuwka, ponieważ zawarte w nich U nie jest częścią przyrostka, lecz rdzenia wyrazu: zasuwać, wsuwać, skuwać, zakuwać, okuwać, przesuwać);
  • na początku niektórych wyrazów, np. ósmy, ósemka, ówdzie, ówczesny;
  • w wielu wyrazach, w których występowanie Ó da się uzasadnić historycznie, ale nie warunkują tego zasady ortograficzne, dlatego ich pisownię należy po prostu zapamiętać, np. chór, góra, król, róża, córka itd.

 

Należy pamiętać o tym, że Ó nigdy nie występuje na końcu wyrazu. W tym miejscu może się jednak pojawić obca litera o tym samym wyglądzie (zwykle można ją spotkać w nazwach własnych), np. Joan Miró.

U – zasady pisowni

Kiedy piszemy U? Otóż:

  • w wielu przyrostkach: -uch, -uchna, -uchny, -ula, -ulek, -uleńka, -ulka, -ulo, -unek, -unia, -unio, -uńcia, -us, -usia, -uszek, -uszka, -uszko, -, -uśki, -utki, np. dzieciuch, córuchna, leciuchny, matula, księżulek, matuleńka, koszulka, mężulo, rachunek, komunia, dziadunio, córuńcia, dzikus, Martusia, paluszek, kaczuszka, serduszko, dzidzi, maluśki, skromniutki;
  • w formach czasu teraźniejszego zakończonych na ­­-uję, -ujesz, -ujemy, -ujecie, np. dziękuję, pakuję, dziękujesz, pakujesz, dziękujemy, pakujemy, dziękujecie, pakujecie;
  • na początku i na końcu wielu wyrazów, np. uwaga, udo, uczynek, zamku, ganku, poranku;
  • we wszystkich wyrazach, kiedy pisownia Ó nie ma uzasadnienia, np. rura, bluszcz, chrust, pusta, kura itd.

 

Warto zapamiętać, że w czasownikach kuć, psuć i snuć także napiszemy U, chociaż są spokrewnione ze słowami kowal, psować (forma dawna) i osnowa. Mamy tu do czynienia z prasłowiańską obocznością u : -ow. Bardzo dobrze widoczna jest ona w czasownikach zakończonych w bezokoliczniku na -ować, które w czasie teraźniejszym przyjmują np. końcówkę -uję. Przykład: hamować : hamuję.

Komentarze

~ Zaga
6/3/24, 4:39 PM
Jutro mam dyktando a miałem z jednego 73%a zdrugego74%fajna apka ale długo się czyta zobaczymy jak mi pujdzie
~ Aneta
2/28/24, 5:37 PM
Dlaczego podarunek jest u, jak wymienia się na o w podarować?
~ NADIA
2/17/24, 9:26 AM
przydaje się dużo się dowiedziałam mam za parę dni poprawę. POZDRAWIAM
~ Mariox
1/17/24, 9:02 AM
Przeczytałem i i tak dostałem 1, nie polecam
~ LOK
1/2/24, 8:26 PM
spoko tutorial pozdro(:
~ Lilu_sia
11/19/23, 7:56 PM
Bardzo fajne :> Lubię się na niej nauczyć ????
~ v
11/15/23, 4:16 PM
mega spoko
~ Róża x to gamerka
11/1/23, 5:20 PM
Róża x to gamerka
~ Blanka
5/30/23, 1:48 PM
Wszystko napisane ciągłym tekstem. Nie chce się z takiej strony uczyć. Jakbym miała oceniać 1,5\ 5
~ Blanka O.
5/30/23, 1:45 PM
Wszystko napisane ciągłym tekstem. Nie chce się z takich stron uczyć. Sorry, ale w porównaniu z innymi stronami na tą nie opłaca się wchodzić. Jakbym miała ocenić daje 1,5\ 5. Poprawcie się.
~ ‹~{Ami}~›
4/25/23, 6:52 PM
Spoko
~ Deniss
4/4/23, 1:35 PM
Bardzo fajne
~ Fortnite
3/31/23, 10:27 AM
Trochę długie ale spoko.
~ Xcom
3/20/23, 6:59 PM
Za długie ale jak się skróci to spoko
~ Róża X
2/9/23, 7:33 PM
niewiem jak z tego kożystać i oczekuje jakiś gier
~ Lea
12/14/22, 4:51 PM
Nie ma wszystkich zasad chyba… i szkoda że zero przykładów
~ StopPolsce123
10/4/22, 7:30 AM
Czemu Polacy muszą wydziwiać i robić se u ,ó , h ,ch ,rz ,ż
~ Piterrek
9/25/22, 6:09 PM
Aha nieźle bo jutro mam dyktando
~ kot
2/24/22, 5:16 PM
przydatne
~ Aniołek
1/20/22, 3:52 PM
Bardzo fajne miejsce do nauki ortografii :)
~ zwiadowca
1/18/22, 4:50 PM
może być ale nic nie przygotuje mnie na jutrzejsze dyktando
~ Kujonxd3486
11/29/21, 4:22 PM
Super! :) Fajnie, że osoby które to piszą istnieją :). A i po co ktoś pisze, że ta strona ma błędy? Jak wam się nie podoba to narzekajcie sobie na inne strony a nie na tą.
~ -1 dla tej strony
11/25/21, 3:15 PM
to jest strona ortograficzna a ta strona sama ma błędy ortograficzne xd
~ >:I
10/24/21, 2:54 PM
aha i tak nie rozumiem
~ ktoś .napewno
10/11/21, 3:29 PM
Mega fajne że ktoś to zrobił
~ sxjudek
10/11/21, 1:43 PM
za długie i pogmatwane
~ Pola
5/18/21, 7:26 AM
Bardzo fajny przydaje się
~ amela
4/1/21, 6:10 AM
dziwne ale nawet spoko
~ amela
3/7/21, 12:34 PM
bardzo dziękuje za pomoc bo jutro mam dyktandę
~ odkówka02
2/10/21, 12:50 PM
Bardzo przydatne, prubowałam się nauczyć sama ale nic wyszło :((
~ incognito
1/26/21, 5:35 PM
trochę skomplikowane ale przydało się dziękuje bardzo
~ zjebus
1/11/21, 2:53 PM
jestem głupi i nie umiem
~ Alek
11/11/20, 1:57 PM
dzięki
~ lolek
10/26/20, 6:32 PM
to super jest do sprawdzianu
~ hejter
10/8/20, 9:28 AM
nie chce mi sie tego czytac
~ amka
9/23/20, 4:31 AM
Dobre przygotowanie do dyktanda :)
~ 2020
9/7/20, 6:50 PM
fajne super good exellcent
~ ?
8/15/20, 7:13 AM
Ekstra
~ lilka
5/29/20, 8:34 AM
Polecam was na przyszłość
~ Miki
5/17/20, 9:09 AM
Tak bardzo dobrze to wszystko jest!
~ michał
5/17/20, 9:04 AM
Kicia dzięki
~ liliana 14532
5/17/20, 8:25 AM
Bardzo to jest przydatnie
~ Juszo ~
5/15/20, 11:11 AM
Naprawdę się przydało :D
~ z
5/12/20, 5:04 PM
Dlaczego piszemy skrót, ale komisja jest już skrutacyjna?
~ WikiToria
5/11/20, 7:58 PM
Przydatne:3
~ aya
4/6/20, 12:26 PM
ciekawe i przydatne. fajnie, że tłumaczycie skąd pochodzi dana litera oraz jak się zmieniała w historii. dziękuję ;3
~ pączek
3/26/20, 5:50 PM
świetne
~ pączek
3/26/20, 5:50 PM
świetne
~ 4
3/19/20, 8:02 PM
na serio przydatne
~ 3
3/19/20, 8:01 PM
za bardzo fajne xd jestem 1 2 i 3
~ 2
3/19/20, 8:01 PM
bardziej fajne
~ 1
3/19/20, 7:59 PM
fajne
~ Koronawirus
3/17/20, 12:06 PM
Dobre na koronaferie
~ Patryk
3/17/20, 12:00 PM
Bardzo dobra strona dziękuję
~ Mia
3/16/20, 7:29 AM
Dziękuję, bardzo przydatne podczas robienia ćwiczeń z ortografii
~ BAGIRA
3/10/20, 6:35 PM
Nic nie rozumiem ale bardzo polecam i bardzo fajne lol xd
~ O
3/10/20, 6:25 PM
Dziękuję
~ PoLeCaM
2/24/20, 4:07 PM
Naprawdę się przydaje właśnie się uczę na dyktando :D
~ Wojtek
1/27/20, 3:12 PM
Jeżeli uważacie że to jest głupie to się do tego nie przyznawajcie i nie chwalcie się tym że jesteście osobami które nic nie umią. A tak w ogóle to fajna strona.
~ Bartosz Nauczyciel
1/13/20, 4:54 PM
Mega fajne i przydatne kiedy uczysz się na kartkówkę
~ kometa005
12/6/19, 5:00 PM
bardzo to pomocne , zwłaszcza gdy uczysz się na dyktando lub sprawdzian
~ Weranowela
12/3/19, 1:58 PM
Ok. Nie popisuję się ale wyjaśniam dzieci, że z polskim nie ma żartów
~ Weranowela
12/3/19, 1:56 PM
Nawet nieźle mi idzie z Polskim. Te chasła i zagadnienia mogą zmienić moje życie
~ K
11/4/19, 2:18 PM
Dzieci ta strona jest do nauki a nie po to żeby się w komentarzach popisywać
~ Miły człowiek
10/30/19, 7:15 AM
Pomocne, dziękuje :)
~ Kicka
9/24/19, 5:52 AM
super
~ Kaktusik
9/16/19, 2:11 PM
~ Kaktusik
9/16/19, 2:07 PM
Polecam
~ Pies
9/5/19, 6:26 PM
Jutro i tak nic nie będę wiedzieć
~ Roblox
9/5/19, 5:54 PM
Fajne
~ Michał
9/3/19, 3:07 PM
Przydatne ale długie
~ Dominika
8/7/19, 1:51 PM
bardzo łatwe xd najłatwiejsze w mieście
~ Jacek
6/3/19, 3:09 PM
Dzięki
~ Olina
5/16/19, 8:25 PM
dziwne
~ wow
5/8/19, 9:54 AM
wow
~ Zuzia
4/1/19, 7:02 AM
Bardzo fajne tylko nie ma przykładów np.róża ,Lucyna
~ Mala12345
3/10/19, 8:24 PM
Fajne
~ Kami112
3/3/19, 7:07 AM
Przydatne na maksa
~ glathiz
3/2/19, 5:47 PM
Nic nie rozumiem z tego wszystkiego
~ 1234567
2/28/19, 6:58 PM
Fajne
~ Paweł
2/28/19, 1:46 PM
Dziękuję
~ Weronika z Czech
2/20/19, 2:42 PM
Czemu sie pisze córka s Ó? A czemu pomuc s U? Dienkuje
~ 1
2/20/19, 2:31 PM
przydatne
~ Filip
2/19/19, 1:21 PM
Dostanę 6
~ :}Marcin
2/16/19, 4:09 PM
Nic nie rozumiem!
~ rick
1/8/19, 6:09 AM
fajne
~ Szymiko
1/5/19, 11:21 AM
Przydatne
~ Karol
1/2/19, 4:28 PM
całkiem spoko
~ PoLsKa TeMmiE
12/17/18, 6:46 PM
Robię ćwiczeniówkę i mi się przydaje, dzk ❤️
~ 123456
12/16/18, 2:18 PM
Komentarz nie został dodany. Niedozwolone słowa w komentarzu lub nicku. Polityka prywatności | Kontakt | )
~ Anonim
12/13/18, 7:55 AM
Bardzo dobre kartkówkę napisałam na 5
~ Cześć
12/9/18, 1:23 PM
Niezłe. Łatwiej mi się uczyć
~ kamerzysta
11/21/18, 7:22 PM
:)
~ Kondziuuop
11/21/18, 7:13 AM
Niechęć mi się tego czytać
~ problem
11/18/18, 9:42 AM
długie
~ gummun zasubuj na yt
11/17/18, 10:28 AM
Pszydatne gdy rodzice karzą ci sie tego uczyć
~ kajusia
11/11/18, 2:57 PM
idługia
~ Miki
11/11/18, 11:52 AM
Fajne
~ lalka
10/30/18, 7:26 PM
teraz wiem dużo więcej:)
~ Emiliorożec
10/28/18, 3:08 PM
Spoko
~ Ortografia
10/18/18, 11:54 AM
No to super tylko długie
~ Donald Trump
9/26/18, 9:55 AM
Chyba z roweru
~ Chewbacca
9/24/18, 6:23 PM
Świetne
~ ererowiec
9/19/18, 6:49 PM
najgorzej opisane
~ Miami
9/9/18, 7:42 AM
Przydatne
~ Kół
9/5/18, 2:41 PM
Spoko
~ MARCIU
5/8/18, 7:00 PM
Nawet spoko te dyktanda
~ M.kociara
4/22/18, 8:25 AM
Myśle że się uda
~ Bibosław
4/10/18, 5:23 PM
Ok
~ Daniel
2/20/18, 10:09 PM
Przydatne!