Dwukropek – opis i zasady użycia

Ogólna charakterystyka dwukropka

Dwukropek jest znakiem interpunkcyjnym, który wprowadza do wypowiedzenia wyodrębnioną partię tekstu, np. cytat, wyliczenie, uzasadnienie, wyjaśnienie, uzasadnienie. Dlatego określany jest mianem znaku wyodrębniającego. Warto pamiętać, że w miejscu dwukropka konieczne jest zawieszenie głosu. Pełni on bowiem funkcję prozodyczną.

Zasady użycia dwukropka

Dwukropek używany jest:

1. do przytaczania czyichś lub własnych słów. Przykład: Przychodziły jej na myśl słowa Pisma świętego: „W pocie czoła pracować będziesz”.

Warto pamiętać o tym, że przytaczaną wypowiedź wyodrębniamy po dwukropku cudzysłowami, myślnikami lub kursywą. Jeżeli cytat składa się z co najmniej dwóch zdań, rozpoczynamy go wielką literą. W przypadku krótszych cytatów dopuszczalne jest używanie małych liter.

2. jako znak poprzedzający wyliczenie szczegółów, o ile przed samym wyliczeniem pojawia się forma ogólna.
    
W drodze do Berlina zwiedzili kilka niemieckich miast: Monachium, Bonn i Kolonię. W tym zdaniu formą ogólną jest fragment „kilka niemieckich miast”.

Jeżeli szczegóły nie są poprzedzone sformułowaniem ogólnym, dwukropek możemy pominąć.
    
• W drodze do Berlina zwiedzili Monachium, Bonn i Kolonię.

Nie stosuje się dwukropka, jeśli wyliczenie składa się tylko z dwóch wyrazów lub wyrażeń połączonych spójnikiem.
    
W drodze do Berlina zwiedzili niemieckie miasta Bonn i Kolonię.

3. w zdaniach, w których występuje podmiot szeregowy, gdy orzeczenie ma formę liczby mnogiej i występuje wyliczenie całkowite.
    
Do części mowy odmiennych przez przypadki należą: rzeczownik, przymiotnik, imiesłów przymiotnikowy, zaimek i liczebnik.

Dwukropek nie jest potrzebny, gdy orzeczenie ma formę liczby pojedynczej.
    
Do części mowy odmiennych przez przypadki należy rzeczownik, przymiotnik, imiesłów przymiotnikowy, zaimek i liczebnik.

4. po zwrotach typu jednym słowem, inaczej mówiąc, słowem itp.
    
Funkcjonalny, wydajny, obsługujący łączność NFC, słowem: nowoczesny.
    
Zasugerowane przez niego rozwiązanie jest zbyt wymagające i zbyt angażujące, innymi słowy: strata czasu.

5. przed zdaniami wyjaśniającymi.
    
Dziwna bowiem jest natura ludzka: im mniej sami mamy skłonności do męczeństwa, tym natarczywiej żądamy go od bliźnich.

6. przed przydawkami rzeczownymi, które pełnią rolę wyjaśniającego równoważnika zdania.
    
Główny cel zespołu: mistrzostwo Polski, udało się osiągnąć już w drugim sezonie.

7. do wymieniania wyrazów i zwrotów, które następnie są objaśniane w tekście.
    
Termin: przysłona fotograficzna oznacza część obiektywu regulującą wielkość otworu na drodze strumienia światła.

Znacznie częściej takie słowa i zwroty wyodrębnia się cudzysłowem albo kursywą.

Komentarze