Imiona – zasady pisowni i odmiany

Pisownia imion

Wielką czy małą literą?

Wielką literą piszemy:
— imiona i nazwiska ludzi. Przykłady: Adam Małysz, Keanu Reeves, Albert Camus. Co ważne, wielką literą piszemy również nazwy pospolite pełniące funkcję imion bohaterów literackich (np. Hrabia, bohater „Pana Tadeusza”).
— imiona własne zwierząt i drzew. Przykłady: dąb Bartek, pies Azor. W przypadku bohaterów, których nazwy są wieloczłonowe i składają się z nazwy pospolitej oraz imienia (tworzących całość), stosujemy następującą pisownię: Smok Wawelski, Kaczor Donald.
— imiona bogów i istot mitologicznych. Przykłady: Zeus, Loki, Cerber, Parki, Gracje. Ostatnie dwa przykłady występują w liczbie mnogiej. Wielką literą zapisujemy bowiem też nazwy zbiorowe istot mitologicznych, które zwyczajowo występują w liczbie mnogiej.
— przezwiska, przydomki i pseudonimy ludzi. Przykłady: Bolesław Krzywousty, Janosik, Bolesław Prus (pseudonim wielowyrazowy). Jeśli w pseudonimie występuje przyimek, to przyimek ten zapisujemy małą literą. Przykład: Katarzyna ze Sieny.
— imiona i nazwiska ludzi użyte w znaczeniu przenośnym. Przykład: Czy możesz pożyczyć mi Mickewicza? W tym pytaniu słowo „Mickiewicz” jest metonimią (figura retoryczna zastępująca nazwę zjawiska, przedmiotu terminem pozostającym w uchwytnej zależności) i oznacza jedno z dzieł poety.
— przymiotniki dzierżawcze (odpowiadające na pytanie: czyj?) utworzone od nazw własny. Przymiotniki te kończą się na ­-owski, -owy, -in, -yn, -ów. Przykłady: Psałterz Dawidów, dramat Szekspirowski (napisany przez Szekspira).

Małą literą piszemy:
— przymiotniki jakościowe (odpowiadające na pytanie: jaki?) utworzone od nazw postaci. Przykłady: porównanie homeryckie, rok mickiewiczowski.

Pisownia imion
Imiona osób narodowości polskiej należy pisać zgodnie z obowiązującymi w naszym języku regułami. Jest to szczególnie ważne w przypadku imion zapożyczonych. W takich przypadkach zastępuje się znaki obce rodzimymi. Przykład: Roxana → Roksana.

W polskiej ortografii funkcjonuje zasada spolszczania imion znanych osób, które rozpoczęły działalność przed XX stuleciem. Przykłady: Henryk Ibsen (oryg. Henrik), Marcin Luter (oryg. Martin), Aleksander Puszkin (oryg. Aleksandr). Warto jednak pamiętać o tym, że jest to zasada zwyczajowa i nie znajduje ona zastosowania w przypadku wielu postaci historycznych, np. Antonio Vivaldi.

W przypadku imion osób działających współcześnie zalecana jest pisownia oryginalna, także gdy imiona mają polskie odpowiedniki. Przykłady: Barack Obama, Donald Trump, Martin Schmitt.

Odmiana imion

Imiona polskie

Imiona polskie odmieniają się zgodnie z wzorami odmian wyrazów pospolitych o podobnie zakończonym temacie. Przykłady: Majka, Majki, Majkę (jak fajka, fajki, fajkę); Marek, Marka, Marka (jak gwarek, gwarka, gwarka).

Szczególnym przypadkiem są tutaj imiona Bruno, Hugo i Iwo. W ich odmianie występuje dodatkowy element tematyczny w postaci ­–on. Przykłady: Bruno, Brunona, o Brunonie; Hugo, Hugona, o Hugonie; Iwo, Iwona, o Iwonie.

Jedyne imię, które nie odmienia się w języku polskim, to Beatrycze.

Imiona obce
Odmianę imion obcych w języku polskim opisują następujące zasady:
— wszystkie imiona żeńskie zakończone na –a odmieniają się. Przykłady: Virginia, Virginii, Virginię; Martha, Marthy, o Marcie.
— pozostałe imiona żeńskie nie odmieniają się. Przykłady: Deborah, Hannah.
— imiona męskie zakończone w wymowie na spółgłoskę podlegają odmianie. Przykłady: John, Johna, o Johnie, Johnem; Helmut, Helmuta, Helmutem, o Helmucie; Pierre, Pierre’a, Pierre’em, o Pierze.
— odmieniane są także imiona zakończone w wymowie na:
• –a, przykłady: Andrea, Andreę, Andrei; Elia, Elii, Elię.
• –o, przykłady: Benito, Benita, o Benicie; Claudio, Claudia, o Claudiu. Co ważne, wiele krótkich imion męskich zakończonych na o nie podlega odmianie, np. Leo.
• –y, przykłady: Henry, Henry’ego, o Henrym; Zachary, Zachary’ego, o Zacharym.
• –i, przykłady: Timothy, Timothy’ego, o Timothym; Charlie, Charliego, o Charliem.
— można odmieniać także imiona akcentowane na ostatnią sylabę, zakończone na –e oraz nieme –h występujące po samogłosce. Przykłady: Joe, Joego, o Joem (lub nieodmienne); Imre, Imrego, o Imrem (lub nieodmienne); Noah, Noaha, o Noahu (lub nieodmienne).
Pozostałe imiona obce (np. Andrew, Hugh) nie odmieniają się w języku polskim.

Kiedy w odmianie imion obcych stosujemy apostrof?
Odmiana John – John’a, Andrea – Andre’ę jest niepoprawna. Apostrof w odmianie imion i nazwisk obcego pochodzenia używany jest bowiem w ściśle określonych sytuacjach. Najważniejszymi czynnikami, które mają na to wpływ, są pisownia i wymowa. Ogólną zasadę można sformułować w ten sposób: apostrof stosujemy w odmianie obcych imion i nazwisk, gdy kończące je litery nie są wymawiane lub są wymawiane w inny sposób (np. ­–y jako ­–i). Przykłady: Henry — Henry’ego (wym. Henrego).

Komentarze

~ Johnb603
6/12/18 5:20 PM
The data are part of an autumn of just about 16 targets in Lib Dem provide because of the 2010 commander selection, before Huhne scooped 46.5 with all the electionHermes kelly felix bags didn can far in order to move benefit cecfeecbkfef
~ Johnb547
5/21/18 12:19 AM
I've read some excellent stuff here. Definitely price bookmarking for revisiting. I surprise how much effort you place to create this type of great informative site. afbabegdaedd
~ Johnk286
4/29/18 12:25 AM
I like this post, enjoyed this one regards for putting up. The goal of revival is conformity to the image of Christ, not imitation of animals. by Richard F. Lovelace. gdefeddfeafg