Kropka – opis, zasady użycia

Ogólna charakterystyka kropki

Kropka jest najsilniejszym znakiem oddzielającym w polszczyźnie. Jej podstawową i najważniejszą funkcją jest zamykanie wypowiedzenia (zdania lub równoważnika zdania) będącego całością składniowo-znaczeniową.

Przykłady: Zrobiło się już zupełnie ciemno; na ulicy zapalono latarnie, których blask wpadał do gabinetu panny Izabeli malując na suficie ramę okna i zwoje firanki.

Jak widać, w zakończonym kropką wypowiedzeniu mogą znaleźć się dwa pozostałe znaki oddzielające, czyli średnik oraz przecinek.

W określonych przypadkach kropka może zostać zastąpiona przez wykrzyknik, pytajnik lub wielokropek.

Zasady użycia kropki

Wspomnieliśmy już, że najważniejszą funkcją kropki jest zamykanie wypowiedzeń. Oprócz tego ten znak interpunkcyjny ma także szereg dodatkowych zastosowań.

Kropkę stosujemy również:
    
• po skrócie wyrazu, który powstał przez odcięcie końcowej części (np. dot. – dotyczy). Jeśli w mianowniku skrót kończy się ostatnią literą wyrazu, kropkę stawiamy w pozostałych przypadkach (np. mjr – major, mjr. – majora).
    
• po inicjałach imienia i nazwiska (np. B.P. – Bolesław Prus; w przypadku nazwisk wieloczłonowych zaleca się pomijanie łącznika, np. J.K.M. – Janusz Korwin-Mikke).
    
• po cyfrach arabskich, które oznaczają liczebniki porządkowe (np. mieszkam na 7. piętrze). Jeśli z kontekstu wypowiedzi wynika, że użyliśmy liczebnika porządkowego, kropkę można pominąć.
    
• po liczbach arabskich i rzymskich oraz literach, które wprowadzają podpunkty w wyliczeniu.
    
• w zapisie dat, np. 1.12. 2017 r. Jeśli w zapisie miesiąca używamy liczb rzymskich lub przyjmujemy wersję słowną, kropkę pomijamy.

W sytuacji, gdy na końcu zdania dochodzi do zbiegu znaków interpunkcyjnych, a więc kropki i wykrzyknika, kropki i pytajnika oraz kropki i wielokropka, kropkę pomijamy. Jeśli jednak od któregoś z wymienionych znaków oddziela ją nawias lub cudzysłów, wtedy należy ją postawić.

Przykłady: Czytałam ciekawy artykuł pt. „Jak odkrycie złóż ropy naftowej zmieniło gospodarkę Norwegii?” lub Czytałam ciekawy artykuł pt. „Jak odkrycie złóż ropy naftowej zmieniło gospodarkę Norwegii?”.

Kropki nie stawiamy po:
    
• tytułach dzieł, tytułach rozdziałów i podrozdziałów
• liczebnikach porządkowych oznaczających godzinę, np. Przyjadę o 7 rano.
• liczebnikach głównych, np. Film obejrzało 300 widzów.
• skrótowcach, chyba że kończą one zdanie.  
• jednostkach miar i wag (np. g, ha, m) oraz rodzimych jednostek pieniężnych (gr, zł). Wyjątkiem są sytuacje, w których takie skróty stoją na końcu wypowiedzenia.   
• napisach umieszczonych na plakatach promocyjnych, szyldach, afiszach i transparentach.

Komentarze