Leksykalne środki stylistyczne

Leksykalne środki stylistyczne to słownictwo, którego używamy zarówno w języku potocznym, jak i artystycznym. Możemy je podzielić na kilka grup:

  1. słownictwo reprezentujące poszczególne style:
    • kolokwializmy – wyrazy charakterystyczne dla stylu potocznego, np. fajny,
    • kancelaryzmy – wyrazy charakterystyczne dla stylu urzędowego, np. uiścić,
    • poetyzmy – wyrazy spotykane tylko w stylu artystycznym, np. białogłowa;
  2. słownictwo związane z zasięgiem chronologicznym:
    • archaizmy – wyrazy, które wyszły z użycia, np. stągiew,
    • neologizmy – nowo powstałe wyrazy, utworzone „na potrzebę chwili”, np. plażing,
    • wyrazy modne – wyrazy, które są obecnie nadużywane, np. komponent;
  3. słownictwo związane z zasięgiem terytorialnym:
    • regionalizmy – wyrazy charakterystyczne dla mieszkańców określonych regionów, np. pyry (w znaczeniu ziemniaki);
  4. tropy:
    • peryfraza – zastąpienie jednego określenia innym, bardziej rozwiniętym, np. mijać się z prawdą (zamiast kłamać),
    • metafora – związki wyrazów o innym znaczeniu niż ten dosłowny, np. złote serce,
    • metonimia – zastąpienie jednej nazwy inną, zachowującą stosunek przyczynowo-skutkowy z poprzednią, np. najlepsze pióro (w znaczeniu najlepszy pisarz),
    • hiperbola – wyolbrzymione określenie osoby, przedmiotu lub zjawiska, np. morze łez,
    • litota – przeciwieństwo hiperboli, czyli umniejszenie wielkości czegoś, np. nie najgorzej (zamiast świetnie),
    • oksymoron – zestawienie wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu, np. mokra woda.

Komentarze