Leksykalne środki stylistyczne

Leksykalne środki stylistyczne to słownictwo, którego używamy zarówno w języku potocznym, jak i artystycznym. Możemy je podzielić na kilka grup:

1) słownictwo reprezentujące poszczególne style:

- kolokwializmy – wyrazy charakterystyczne dla stylu potocznego, np. fajny,

- kancelaryzmy – wyrazy charakterystyczne dla stylu urzędowego, np. uiścić,

- poetyzmy – wyrazy spotykane tylko w stylu artystycznym, np. białogłowa;

2) słownictwo związane z zasięgiem chronologicznym:

- archaizmy – wyrazy, które wyszły z użycia, np. stągiew,

- neologizmy – nowo powstałe wyrazy, utworzone „na potrzebę chwili”, np. plażing,

- wyrazy modne – wyrazy, które są obecnie nadużywane, np. komponent;

3) słownictwo związane z zasięgiem terytorialnym:

- regionalizmy – wyrazy charakterystyczne dla mieszkańców określonych regionów, np. pyry (w znaczeniu ziemniaki);

4) tropy:

- peryfraza – zastąpienie jednego określenia innym, bardziej rozwiniętym, np. mijać się z prawdą (zamiast kłamać),

- metafora – związki wyrazów o innym znaczeniu niż ten dosłowny, np. złote serce,

- metonimia – zastąpienie jednej nazwy inną, zachowującą stosunek przyczynowo-skutkowy z poprzednią, np. najlepsze pióro (w znaczeniu najlepszy pisarz),

- hiperbola – wyolbrzymione określenie osoby, przedmiotu lub zjawiska, np. morze łez,

- litota – przeciwieństwo hiperboli, czyli umniejszenie wielkości czegoś, np. nie najgorzej (zamiast świetnie),

- oksymoron – zestawienie wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu, np. mokra woda.

Komentarze