Odmiana przez osoby

Osoba to kategoria fleksyjna czasownika, określająca stosunek nadawcy, odbiorcy lub kontekstu do podmiotu wypowiedzenia.

Osoba rozróżnia formy danego czasownika w zależności od tego, czy odnoszą się do nadawcy, odbiorcy czy do kogoś/czegoś innego.

 

Wyróżniamy trzy osoby:

  • pierwsza osoba: ja, my

Oznacza nadawcę komunikatu, np. ja czytam, ja mówiłem, ja poszedłbym / my mówimy, my czytaliśmy, my poszlibyśmy.

  • druga osoba: ty, wy

Oznacza odbiorcę komunikatu, np. ty czytasz, ty mówiłeś, ty poszedłbyś / wy mówicie, wy czytaliście, wy poszlibyście.

  • trzecia osoba: on, ona, ono, oni

Oznacza osobę lub rzecz, nie uczestniczącą w komunikacji, np. on czyta, ona mówiła, ono poszło, oni chcieliby.

 

Czasowniki przyjmują następujące końcówki:

 

czas teraźniejszy

liczba pojedyncza

1. os. -ę, -m (np. piszę, sprzątam)

2. os. -esz, -isz, -ysz, -sz (np. piszesz, liczysz, widzisz)

3. os. -e, -i, -y, 0 (np. pisze, liczy, czyta)

liczba mnoga

1. os. -emy, -imy, -ymy, -my (np. piszemy, sprzątamy, chwalimy)

2. os. -ecie, -icie, -ycie, -cie (np. piszecie, liczycie, widzicie)

3. os. –ą (np. piszą, liczą, czytają)

 

czas przeszły i tryb przypuszczający

liczba pojedyncza

1. os. -em, -m (np. pisałem, sprzątałem, pisałbym)

2. os. -eś, -ś (np. pisałaś, liczyłeś, widziałbyś)

3. os. 0 (np. pisał, liczył, czytała, sprzątałby)

liczba mnoga

1. os. -śmy (np. pisaliśmy, sprzątaliśmy, czytalibyśmy)

2. os. -ście (np. pisaliście, liczyliście, widzielibyście)

3. os. 0 (np. pisali, liczyli, czytaliby)

 

tryb rozkazujący

liczba pojedyncza

2. os. 0 (np. zrób, idź, czytaj, sprzątaj)

liczba mnoga

1. os. -my (np. zróbmy, czytajmy, piszmy)

2. os. -cie (np. zróbcie, czytajcie, piszcie)

Komentarze