Odmiana rzeczowników

Rzeczownik to odmienna i samodzielna część mowy. Odpowiada na pytania: kto? co? W zdaniu występuje zwykle w roli podmiotu. Rzeczowniki nazywają rzeczy, ludzi, zwierzęta, zjawiska, pojęcia, obiekty.

Występują w formach liczby pojedynczej i mnogiej (np. kobieta/kobiety, stół/stoły, dziecko/dzieci, zegar/zegary, jajko/jajka). Mają określony rodzaj gramatyczny.

Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki i liczby – to tzw. deklinacja.

Każdy z rzeczowników należy do danej grupy deklinacyjnej. Grupy deklinacyjne to wzorce odmiany przez przypadki i liczby. Wyróżnia się siedemnaście takich grup. Ustalenie, do której grupy deklinacyjnej należy dany wyraz, pozwala na ustalenie, jak odmieniać go poprawnie.

Rzeczownik - rodzaj gramatyczny

Wyróżnia się następujące rodzaje gramatyczne rzeczowników:

  • rodzaj męski

    To rzeczowniki zakończone na spółgłoskę (np. pies, człowiek, dom) oraz niektóre zakończone na -a lub -o (np. poeta, wujcio).

    W obrębie rodzaju męskiego wyróżnia się:

    - rodzaj męskoosobowy

    - rodzaj męskożywotny

    - rodzaj męskonieżywotny

  • rodzaj żeński

    To głównie rzeczowniki zakończone na -a i -i (np. dama, bogini) oraz niektóre zakończone na spółgłoskę (np. miłość).

  • rodzaj nijaki

    To rzeczowniki zakończone na -o, -e oraz -ę (np. okno, pisklę, pole).

     

Poprawne ustalenie rodzaju gramatycznego, czyli podstawowej formy wyrazu, jest warunkiem poprawnej odmiany przez przypadki.

 

Odmiana rzeczownika przez przypadki

Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki. Formy kolejnych przypadków nazywają związki i stosunki, które zachodzą w zdaniu.

 

Mianownik – kto? co?

Dopełniacz – kogo? czego?

Celownik – komu? czemu?

Biernik – kogo? co?

Narzędnik – kim? czym?

Miejscownik - o kim? o czym?

Wołacz

 

Przykładowa odmiana rzeczownika

Liczba pojedyncza   

M. wąż/kobieta/jajko 

D. węża/kobiety/jajka 

C. wężowi/kobiecie/jajku 

B. węża/kobietę/jajko 

N. wężem/kobietą/jajkiem 

Ms. wężu/kobiecie/jajku 

W. wężu/kobieto/jajko

Liczba mnoga

M.węże/kobiety/jajka

D. węży (wężów)/kobiet/ jajek

C. wężom/kobietom/jajkom

B. węże/kobiety/jajka

N. wężami/kobietami/jajkami

Ms. wężach/kobietach/jajkach

W. węże/kobiety/jajka

Komentarze