Oksymoron

Oksymoron, nazywany też epitetem sprzecznym, to zestawienie wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu, które daje efekt paradoksu. Aby uznać dane zestawienie wyrazów za oksymoron, zabieg ten musi być celowy, a nie stanowić tylko efekt błędu.

Oksymorony są zbudowane z:

  • rzeczownika i przymiotnika, który go określa (np. sucha woda) lub
  • czasownika i określającego go przysłówka (np. śpiesz się powoli).

Łatwo zauważyć, że taka budowa umożliwia rozróżnienie na wyraz nadrzędny (określany) i wyraz podrzędny (określający).

 

Oksymorony należą do leksykalnych środków stylistycznych. Mogę pełnić w tekście różne funkcje: szokować, zaskakiwać, pobudzać wyobraźnię lub wzmacniać ekspresję wypowiedzi.

Przykłady: biały węgiel, gorący śnieg, twarda poduszka, żywy trup, przyjazny wróg

 

Niektóre oksymorony weszły na stałe do języka, przez co utraciły swoje sprzeczne znaczenie.

Przykłady: zimne ognie, piwo bezalkoholowe, współczesna historia, wirtualna rzeczywistość

 

Warto pamiętać, że oksymorony nie są błędami językowymi, ponieważ użyta w nich oczywista sprzeczność jest celowa.

Komentarze