RZ i Ż – zasady pisowni

Jakie są zasady pisowni Ż i RZ? We współczesnej polszczyźnie istnieje spółgłoska Ż, którą zapisujemy jako Ż lub połączenie liter RZ, co jest uzasadnione historycznie. W wyrazach, w których obecnie znajduje się RZ, niegdyś funkcjonowało miękkie R (R’), wciąż obecne w niektórych językach słowiańskich (np. rosyjskie morie, polskie morze). Z czasem, pod wpływem zmian zachodzących w wymowie, dołączyła do niego spółgłoska Ż. W jej sąsiedztwie miękkie R stopniowo zanikało, aż stało się zupełnie niesłyszalne.

Ż – zasady pisowni

Kiedy piszemy Ż? Otóż:

  • gdy wymienia się na DZ, np. koleżanki – koledzy, księża – księdza;

  • gdy wymienia się na G, np. książka – księga, odważnik – waga;

  • gdy wymienia się na H, np watażka – wataha, drużyna – druh;

  • gdy wymienia się na S, np. niżej – nisko, węższy – wąski;

  • gdy wymienia się na Z, np. każę ­– kazać, obrażony – obraza;

  • gdy wymienia się na Ź (ZI), np. zamrożony – mroźny, duży – duzi;

  • po literach R, L, Ł, np. rżnąć, zelżał, łże, małżonka (od tej reguły istnieją jednak wyjątki, np. współrzędny, półrzadki);

  • w partykułach zawierających -że lub -ż, np. jakże, wszakże, jakiż, niemalże;

  • po literze N w wyrazach zapożyczonych, np. branża, rewanż;

  • w takich wyrazach rodzimych, jak: gżegżółka, piegża, mżawka, wżdy, zawżdy;

  • w wyrazach zakończonych na - lub - (spójniki, rzeczowniki rodzaju żeńskiego lub wyrazy zapożyczone z języka francuskiego), np. młodzież, sprzedaż, chociaż, pejzaż.


RZ – zasady pisowni

Kiedy piszemy RZ? Otóż:

  • gdy wymienia się na R, np. marzec – marca, wierzyć – wiara;

  • gdy wymienia się na RR, np. mirze – mirra, Canberze – Canberra;

  • w końcówkach wyrazów: -erz, -arz, -mierz, -mistrz, np. harcerz, tancerz, mocarz, malarz, wodomierz, Włodzimierz, ogniomistrz, kapelmistrz (od tej reguły istnieją jednak pewne wyjątki, np. instruktarz (książka z instrukcjami), masarz (pracownik masarni);

  • po spółgłoskach: B, P, T, D, K, G, CH, J, W, np. przodek, brzeg, strzał, drzwi, krzak, rozgrzany, chrzan, obejrz (od tej reguły także istnieją wyjątki, gdzie w miejscu spodziewanego RZ pojawia się SZ, np. przedszkole, pszczoła, babsztyl, bukszpan, całokształt, kształcić, kształt, kształtny, odszkodowanie, wykształcenie, pszczoła, pszenica, pszenżyto, słupszczanin, hochsztapler, w tym w formach stopnia wyższego i najwyższego przymiotników utworzonych za pomocą przyrostka -szy, np. lepszy, najlepszy). Po wymienionych spółgłoskach wyjątkowo piszemy Ż, jeśli dodajemy do nich partykułę -że, np. zróbże, ugotujże, lub gdy rozpoczynający się literą Ż rdzeń wyrazu znajduje się po przedrostku zakończonym na jedną z tych spółgłosek, np. obżartuch, nadżerka.

Komentarze

~ jbcc saczwk
12/15/22, 8:35 PM
essa prezentacja z tego zrobiona
~ ZSRR
9/15/22, 1:47 PM
ortografia jest potrzebna dzieci
~ 2137
9/6/22, 2:53 PM
według mnie za długie i za nudne
~ Leoleo2137
9/6/22, 11:19 AM
Nie rozumiem tego chaosu na początku jest Ż a potem RZ wrzystko fajnie tylko że potem znowu jest Ż. Ale tak to fajna strona dużo się dowiedziałem.
~ NIE TWÓJ INTERES
3/21/22, 4:26 PM
ALE MI SIE TEGO NIE CHCE CZYTAĆ, TROCHE ZA DŁUGIE :/
~ KONON
2/17/22, 8:16 AM
DOBRY ARTYKUL IDEALNY WRECZ
~ pieter
1/4/22, 11:40 AM
pozdrawiam
~ jan
12/13/21, 2:54 PM
swietny pomocnik mi bardzo pomógł chodzę do 3 klasy w loniowie a jutro mamy dyktando z wyrazów z rz,ż i sz ponad jedna strone super
~ Kujonxd3486
11/29/21, 4:13 PM
Super bardzo pomaga :) tylko po co ludzie piszą, że za długie skoro do poprawnej nauki takie musi być. Pozdrawiam i polecam. :)
~ marineta
10/10/21, 5:23 PM
cool
~ pupa
9/30/21, 7:24 PM
nuda
~ Rejent Milczek
5/23/21, 11:18 AM
Bardzo pomogło, Dziękuję
~ Bart
5/21/21, 6:23 AM
To było bardzo nudne
~ Igor
4/15/21, 5:35 PM
Nie rozumiem ludzi którzy wchodzą tutaj i piszą żę "nudne i za długie" jak ci sie nie podoba to idź gdzie indziej a nie sie żalisz . Mi bardzo pomogło
~ stasiek
4/13/21, 6:54 AM
dzięki pozdrawiam
~ Seba
3/17/21, 5:33 PM
Nierozumiem czemu ludzie piszą żę artykuł jest nudny i zadługi według mnie było to krutkie i przydatne miało wszyskie ważne info
~ Wiktor
1/28/21, 7:38 AM
brakuje niektórych informacji
~ XD
1/27/21, 7:03 PM
mogło być krótsze
~ Kaczka_xD
11/6/20, 9:43 AM
Bardzo pomogło ale mogło być trochę krócej. Pozdrawiam!
~ Maks P
10/12/20, 3:06 PM
Dziękuję.
~ Mateusz
10/4/20, 12:29 AM
świetne. ciekawe i dobrze przyswajalne, wróciłem do tej lekcji po latach w ramach przypomnienia i cieszę się że trafiłem na ten artykuł
~ Eclas
9/15/20, 4:16 PM
Nuda
~ Qwe
6/14/20, 9:07 AM
Za długie i zbyt dużo do zapamiętania dla gimbazy
~ ~Gabi
6/12/20, 6:31 AM
Gdyby było krótsze to może komuś chciało by się to czytać. Autor tego chyba o tym nie pomyślał
~ Blabala
6/8/20, 9:23 AM
Da sie rozczytać
~ Blabala
6/8/20, 9:20 AM
To pomaga
~ To ja
5/26/20, 5:09 PM
Dlaczego na glownej stronie jak sie to wpisuje wyskakuje ze ż pisze sie po spolgloskach p b t d k g w j ch ??
~ Joł
5/13/20, 5:54 PM
Hi ludzie
~ anti tuli puci
5/7/20, 8:13 AM
co to za słaba stronka
~ {yuki - chan}
4/23/20, 10:34 AM
Pomogło
~ ktoś 
4/21/20, 12:14 PM
nuda
~ Domi
4/15/20, 8:34 AM
Za długie ale zaraz sprawdzę czy za działa. Mam rundkę z kamerką o 11.00 na ocenę
~ SZUMI.PL
3/26/20, 10:16 AM
bardzo dużo ale morze być.POzdrawiam
~ Pysia
3/24/20, 6:44 PM
Ja widzę wszystko
~ MONGRAAL ON 0 PING
3/24/20, 11:45 AM
ortografia-100:(
~ Vexe
3/5/20, 6:49 PM
Morzna było krucej.
~ Pati
2/9/20, 8:52 PM
To nie musicie wszystkiego zrzynać z neta tylko może sami byście napisali, a nie się rozleniwiło towarzystwo. Teraz to tylko odrabianie lekcji=internet.
~ gekon
1/21/20, 7:21 PM
długie xD
~ Ten mądry
1/8/20, 10:05 AM
Jak pisałem Pudzian Pudzianowski tacy ludzie są żałośni
~ Pudzian Pudzianowski
1/8/20, 9:55 AM
Przeczytałem wszystkie komentarze i wszyscy poprpstu+1 do inteligencji
~ Pati
10/30/19, 7:44 PM
Po pierwsze można sobie skrócić to a po drugie umiecie ortografie?! Bo nie widać ❌
~ Pati
10/30/19, 7:16 PM
Super! Nauczyłam się wszystkiego :)
~ AMELKA
10/29/19, 5:08 PM
Super troche pomogło
~ pmpadelko
8/13/19, 6:01 PM
dobre. Pomogło ale trochę za długie
~ Seba
7/31/19, 10:57 AM
Długie można było krucej napisać
~ Adrian
6/13/19, 6:00 AM
Jak to wszystko czytam paruje mi muzg
~ KtośNaPewno
5/29/19, 6:28 PM
Ocena: 4/5 P.S czytałem to PÓŁ GODZINY żeby się nauczyć (nie bierz tego na siebie)
~ KtośNaPewno
5/29/19, 6:24 PM
Pomogło, ale za bardzo się rozpisałeś i zrobiłeś z dużo o wyjątkach
~ olunkazuzulka
5/28/19, 3:46 PM
ale zasady są poto żeby je łamać. prawda pytajnik
~ szymonek112
5/18/19, 9:33 AM
Pozdrawiam sełdecznie wszystkich i dziękuję za pomoc
~ szymuś123
5/18/19, 9:28 AM
bałdzo fajne
~ Polish potato
4/29/19, 6:09 AM
Niektórzy.
~ Polish potato
4/29/19, 6:08 AM
Przeczytałem wszystkie komentarze i widzę że na serio nie umieją ortografi oraz co tym bardziej normalnie pisać.
~ Ksksks
3/26/19, 6:33 PM
Fajne
~ MANIOMAN
2/23/19, 5:27 PM
thx
~ Gabi
2/23/19, 9:34 AM
Dzięki. Przyda się
~ amigami
2/19/19, 2:13 PM
może być
~ Natasza
2/9/19, 7:08 PM
No właśnie
~ Natasza
2/9/19, 7:07 PM
To jest bardzo mondre ale jak ja mam się tego nauczyć
~ Renia
1/9/19, 10:05 PM
Niezłe byki sadzicie w tych komentarzach - wstyd
~ 123456
12/16/18, 2:52 PM
nuda ale pomaga.,., na jeden dzien.,.,nie wazne!
~ JANUSZ
12/6/18, 5:51 AM
Stanowczo za dułgie ale pomogło :-)
~ ~ > ~
12/3/18, 7:25 PM
No ale i tak mi sie nie chce bo to jednak zasady ( • < • )
~ Janusz i Grażyna Halinowscy
11/20/18, 6:02 PM
Za łatwe
~ Anonim
10/28/18, 4:33 PM
Można było 10 razy krócej i by było lepsze.
~ gucci
10/28/18, 10:10 AM
to mi nie pomoglo lolz tylko utrudniło zycie...
~ gucci
10/28/18, 10:10 AM
to mi nie pomoglo lolz tylko utrudniło zycie...
~ paula
10/18/18, 6:07 PM
Średnie
~ paula
10/17/18, 11:33 AM
zasady - nie dla mnie :) :) :) haha
~ soy luna
10/16/18, 4:25 PM
Nudne zasady ,ale przydatne
~ jAjA
10/16/18, 10:05 AM
NUDY
~ Zuzia
10/2/18, 5:46 PM
Zaproste
~ ktoś
9/11/18, 4:06 PM
pomogło mi
~ Sergiusz
8/14/18, 8:57 PM
Dziękuje
~ Anonim
5/26/18, 10:59 AM
Super
~ Orange shirt boy
5/23/18, 8:15 AM
Nieźle
~ Ola
4/28/18, 9:22 AM
Dzięki
~ seba
4/22/18, 9:54 AM
bardzo fajne
~ Natasza
4/11/18, 6:21 AM
nudne i takie sobie i za długie
~ mask
4/11/18, 6:20 AM
nuda