Zapożyczenia w polszczyźnie

Zapożyczenia to, jak sama wskazuje, elementy językowe zaczerpnięta z języka obcego. Zapożyczeniami mogą być zarówno pojedyncze słowa, jak i całe zwroty. Na ich upowszechnienie ma wpływ wiele czynników – dawniej warunkowała to przede wszystkim moda na dany język, obecnie natomiast ma to związek głównie z postępującym przenikaniem się różnych kultur oraz z tym, że w innych językach funkcjonują już nazwy rzeczy, które możemy przenieść na nasz rodzimy grunt.

 

Klasyfikacja zapożyczeń

Istnieje wiele kryteriów, na podstawie których można klasyfikować zapożyczenia. Zaliczamy do nich m.in. kryterium pochodzenia, stopnia przyswojenia i przedmiotu zapożyczenia.

 

Kryterium pochodzenia mówi o tym, z jakiego języka pochodzi dane słowo. Przykłady takich zapożyczeń:

  • anglicyzmy – bestseller, fan, dubbing;
  • germanizmy – pończocha, browar, sołtys;
  • rusycyzmy – czereśnia, serdak, wertepy;
  • italianizmy – akwarela, fontanna, gracja;
  • galicyzmy – perfumy, fryzjer, bagaż.

 

Kryterium stopnia przyswojenia określa, jak bardzo dane słowo zadomowiło się w polszczyźnie. Tutaj główną grupę stanowią cytaty, które są przeniesione z języka obcego w niezmienionej formie.

Przykłady: incognito, à propos

 

Kryterium przedmiotu zapożyczenia mówi o tym, co zostało zapożyczone. W związku z tym wyróżniamy:

  • zapożyczenia właściwe – przeniesienie z języka obcego danego słowa wraz z jego znaczeniem przy jednoczesnym spolszczeniu pisowni, np. keczup (ang. ketchup);
  • zapożyczenia sztuczne – wyrazy utworzone za pomocą cząstek pochodzących z języka obcego, np. radiofonia;
  • hybrydy – słowa, których poszczególne części pochodzą z różnych języków, np. ciucholand;
  • kalki językowe – określenia będące dokładnym odwzorowaniem obcych konstrukcji językowych. Kalki dzielimy na słowotwórcze (odwzorowania pojedynczych słów), znaczeniowe (przeniesienie znaczenia) i frazeologiczne (przeniesienie związków frazeologicznych), np. nastolatek (ang. teenager) – kalka słowotwórcza, goryl (w znaczeniu ochroniarz) – kalka znaczeniowa, być na topie (ang. to be on top) – kalka frazeologiczna.

Komentarze