Zasady dzielenia wyrazów

W polszczyźnie istnieją dwa kryteria, w myśl których dzieli się wyrazy i przenosi ich części do następnego wiersza. Pierwszym jest kryterium fonetyczne, odnoszące się do podziału na sylaby (pio·ru·no·chron, szyb·ko·schną·cy). Drugim zaś kryterium morfologiczne, zgodnie z którym wyraz do następnego wiersza można przenieść w miejscu jego złożenia (połączenia przedrostka i rdzenia), np. pioruno·chron, szybko·schnący.

Ogólna znajomość tych reguł pozwala na poprawne zapisywanie podziału większości wyrazów. Warto jednak mieć w pamięci kilka zasad szczegółowych, dzięki którym uda się uniknąć błędów.

Wyrazy i jednostki niepodzielne

Nie wszystkie wyrazy oraz nie wszystkie połączenia literowe możemy dzielić. Oto najważniejsze wyjątki:

• nie dzielimy wyrazów jednosylabowych (np. sęp, sad, pies, kot),
• nie dzielimy połączeń literowych oznaczających jedną głoskę (sz, cz, rz; w wyrazie zmar·znięty połączenie r i z nie oznacza jednej głoski),
• nie dzielimy połączeń spółgłoski, litery oznaczającej jej zmiękczenie oraz samogłoski (mia·sto, pie·nią·dze),
• nie dzielimy połączeń głosek au i eu, które należą do jednej sylaby (Eu·ro·pa).
      
Jak dzielić grupy spółgłoskowe?

W niektórych wyrazach występują mogące sprawiać trudności grupy samogłoskowe. Bardzo dobrym przykładem jest przymiotnik ostry. Jak w tym przypadku dokonać podziału?

Reguła mówi, że dzieląc wyrazy zawierające grupy spółgłoskowe, można do następnego wiersza przenieść całą grupę lub podzielić w taki sposób, aby co najmniej jedna spółgłoska znalazła się w kolejnym wierszu. Przykład: o·stry, os·try, ost·ry. Niedozwolona jest forma ostr·y.

Jak dzielić grupy spółgłoskowe składające się z dwóch identycznych liter?

W przypadku takich grup spółgłoskowych podziału dokonujemy w taki sposób, by jedną literę przenieść do następnego wiersza. Przykłady: idyl·la, pan·na.

Jak oddzielać przedrostek od rdzenia?

Dokonując podziału wyrazów złożonych, możemy natknąć się na takie przykłady, w których podział na sylaby (kryterium fonetyczne) nie pokrywa się z podziałem na przedrostek i rdzeń (kryterium morfologiczne). Wtedy pierwszeństwo ma właśnie kryterium morfologiczne. Dotyczy to zarówno przedrostków zakończonych na spółgłoskę (bez-, nad-, naj-, ob-, od-, pod-, przeciw-, przed-, roz-, wes-, wez-), jak i na samogłoskę (do-, na-, nade-, o-, obe-, po-, prze-, przy-, u-, wy-, za-). W takich sytuacjach oddzielamy przedrostek od rdzenia.

Przykłady: przed·szkole, nad·wrażliwy, o·znajmienie, za·strzelić.

Jeśli jednak przejrzystość podziału wyrazu na przedrostek i rdzeń jest zatarta, można dopuścić inne sposoby jego przenoszenia.

Podobne zasady dotyczą wyrazów obcojęzycznych oraz z obcymi przedrostkami, takimi jak: ad-, anty-, de-, eks-, ekstra-, hiper-, hipo-, inter-, kontr-, post-, pro-, super-, trans-.
Przykłady: anty·depresant, trans·port.

Warto zaznaczyć, że kryterium morfologiczne jest nadrzędne względem podziału grup takich samych liter, dlatego wzorcowe formy to: wy·ssać, u·czczić.

Jak dzielić grupy spółgłoskowe na granicy rdzenia i przyrostka?

Gdy granica pomiędzy rdzeniem i przyrostkiem jest widoczna, podziału należy dokonać w taki sposób, aby oddzielić przyrostek od rdzenia. Przykłady: krakow·ski, sprzątacz·ka.

W jaki sposób przenosić wyrazy złożone?

Wyrazy złożone, które składają się z dwóch lub więcej rdzeni, do następnego wiersza przenosimy w miejscu złożenia, pamiętając o tym, aby element łączący (np. -o-, -i-, -y-) pozostawić w pierwszym członie.

Przykłady: jasno·zielony, kary·godny.

W wyrazach utworzonych od skrótowców literowych dopuszczalny jest wyłącznie podział na granicy nazw liter, np. pe·es·elowiec.

Komentarze

~ halo
12/9/18 11:22 AM
Przepraszam czy mogliby państwo napisać o dzieleniu wyrazów na sylaby i o zapisie litery "i" w sylabię
~ Lenka
12/4/18 1:27 PM
Pomogło mi to w zadaniu domowym.
~ Nindza
11/18/18 11:51 AM
Ale ja kce ja jest zasada dzielenią wyrazów
~ Krzysztof
10/20/18 4:23 PM
nie pokazano zasad rozdzielania sylab tylko dzielenie wyrazów
~ Aga357
9/9/18 9:08 PM
Super poradnik!:D
~ oliwia222
9/7/18 12:50 PM
nie pokazano zasad rozdzielania sylab