Macierz

Macierz – definicja i znaczenie słowa

Słowo macierz według słownika języka polskiego przyjmuje następujące 3 znaczenia -

  1. matka; dawniej także określenie używane wobec kobiety, która wydała kogoś na świat.
  2. ojczyzna, ziemia rodzinna, kraj pochodzenia, ujmowane podniośle lub patetycznie.
  3. w matematyce: układ liczb, symboli lub wyrażeń ułożonych w wiersze i kolumny, tworzących prostokątną tablicę.

Odmiana słowa macierz przez przypadki

Słowo macierz odmienia się przez przypadki. Poniżej podano poprawne formy w liczbie pojedynczej i mnogiej.

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Mianownik macierz macierze
Dopełniacz macierzy macierzy
Celownik macierzy macierzom
Biernik macierz macierze
Narzędnik macierzą macierzami
Miejscownik macierzy macierzach
Wołacz macierzy macierze

Przykłady zastosowania słowa macierz – korpus języka polskiego

Słowo macierz pojawia się zarówno w tekstach dawnych, jak i w języku specjalistycznym, zwłaszcza w matematyce, naukach przyrodniczych oraz w stylu podniosłym.

Poniżej przedstawiamy 3 cytaty z korpusu języka polskiego, które pokazują typowe użycie słowa w autentycznych tekstach:

Można przekształcić pierwotną macierz taksonomiczną w macierz podobieństw.

Co jejmościanka tu robisz? - zapytała macierz groźnie. Groźniej, niż to mówiły jej oczy. - Błogosławiona wina

Niech taki punkt ma współrzędne (x, y, z). Najprościej znaleźć macierz M(E), opisującą operację tożsamości. Po przekształceniu... - Fizyka cząsteczek

Kwalifikacja tematyczna słowa macierz

Kwalifikacja tematyczna to przypisanie wyrazu do dziedziny, w której jest on najczęściej używany lub w której ma najbardziej charakterystyczne znaczenie. Pomaga uporządkować znaczenia według zakresu wiedzy i stylu użycia.

W przypadku słowa macierz najbardziej naturalna kwalifikacja tematyczna to:

matematyka
↓
algebra liniowa
↓
macierze i operacje na macierzach

To właśnie w matematyce wyraz ten występuje najczęściej w znaczeniu specjalistycznym, oznaczając uporządkowaną tablicę elementów. Dodatkowe znaczenia historyczne i podniosłe należą do polszczyzny ogólnej, ale nie zmieniają faktu, że najważniejsze współczesne użycie łączy się z naukami ścisłymi.

Etymologia słowa macierz

Wyraz macierz należy do bardzo starych polskich słów i łączy się z prasłowiańskim dziedzictwem językowym. Jego podstawą jest wyraz pokrewny znaczeniowo do „matki”, a pierwotnie odnosił się do kobiety rodzicielki, a następnie także do ojczyzny jako ziemi pochodzenia. Znaczenie matematyczne jest późniejsze i zostało nadane w terminologii naukowej przez przeniesienie nazwy na układ elementów stanowiący pewnego rodzaju „źródło” dalszych obliczeń i przekształceń.

  • prasłowiańskie pochodzenie związane z rdzeniem oznaczającym matkę
  • znaczenie pierwotne: „matka”
  • znaczenie późniejsze: „ojczyzna”, „ziemia rodzinna”
  • znaczenie matematyczne: termin naukowy utworzony przez metaforyczne rozszerzenie znaczenia

Komentarze