Pragmatyzm

Pragmatyzm – definicja i znaczenie słowa

Słowo pragmatyzm według słownika języka polskiego przyjmuje następujące 2 znaczenia -

1. postawa życiowa polegająca na kierowaniu się przede wszystkim względami praktycznymi i dążeniu do osiągania konkretnych korzyści;
2. kierunek filozoficzny uznający praktyczne działanie i użyteczność za ważne kryteria prawdy oraz wartości poznawczej.

Odmiana słowa pragmatyzm przez przypadki

Słowo pragmatyzm odmienia się przez przypadki, a poniższa tabela pokazuje poprawne formy w liczbie pojedynczej i mnogiej.

Przykłady zastosowania słowa pragmatyzm – korpus języka polskiego

Słowo pragmatyzm pojawia się zarówno w tekstach o życiu codziennym, jak i w wypowiedziach publicystycznych czy naukowych. Może opisywać konkretny sposób działania, ale też stanowisko filozoficzne.

Poniżej przedstawiamy 3 cytaty z korpusu języka polskiego, które pokazują typowe użycie tego słowa w autentycznych tekstach:

Tak mówią przeciwnicy tego nowszego poglądu. Zarzucają mu pragmatyzm...

Mój rozmówca, człowiek, który realizm i pragmatyzm uważał za cnotę...

Użyteczność jako kryterium prawdy? Toż to pragmatyzm!

Kwalifikacja tematyczna słowa pragmatyzm

Kwalifikacja tematyczna to przypisanie wyrazu do dziedziny, w której jest używany najczęściej lub w której ma najbardziej charakterystyczne znaczenie. Dzięki temu łatwiej odróżnić znaczenie ogólne od specjalistycznego.

W przypadku słowa pragmatyzm najbardziej naturalna kwalifikacja tematyczna to:

filozofia
↓
teoria poznania
↓
pragmatyzm jako kierunek filozoficzny

Hasło należy przede wszystkim do filozofii, ponieważ tak nazywa się określony kierunek myślenia. Drugie znaczenie wiąże się z refleksją nad prawdą, działaniem i użytecznością, a w użyciu ogólnym wyraz może też opisywać postawę życiową opartą na praktycznym podejściu.

Etymologia słowa pragmatyzm

Wyraz pragmatyzm został zapożyczony z języków zachodnioeuropejskich i wiąże się z terminem filozoficznym utworzonym od greckiego rdzenia oznaczającego działanie, sprawę lub czyn. Do polszczyzny trafił jako nazwa kierunku myślowego, a następnie upowszechnił się także w znaczeniu postawy życiowej opartej na praktyczności.

• gr. pragma → „czyn, działanie, sprawa”
• ang. pragmatism → termin filozoficzny rozpowszechniony w nowożytnej humanistyce
• pol. pragmatyzm → zapożyczenie oznaczające zarówno kierunek filozoficzny, jak i postawę praktyczną