Pryncypialny

Pryncypialny – definicja i znaczenie słowa

Słowo pryncypialny według słownika języka polskiego przyjmuje następujące 3 znaczenia -

1. Taki, który opiera się na zasadach i konsekwentnie się ich trzyma.
2. Taki, który jest zasadniczy, najważniejszy lub podstawowy.
3. Taki, który cechuje się surowym, rygorystycznym podejściem do spraw, ludzi albo reguł.

Odmiana słowa pryncypialny przez przypadki

Słowo pryncypialny odmienia się przez przypadki. Poniższa tabela pokazuje poprawne formy w liczbie pojedynczej i mnogiej.

Przykłady zastosowania słowa pryncypialny – korpus języka polskiego

Słowo pryncypialny pojawia się najczęściej w kontekstach opisu postawy człowieka, sposobu działania, ocen moralnych oraz języka publicystycznego i politycznego.

Poniżej przedstawiamy 3 cytaty z korpusu języka polskiego, które pokazują typowe użycie tego słowa w autentycznych tekstach:

1. mi ulec, natomiast Karol Modzelewski pozostał szalenie pryncypialny i w ogóle nie chciał dyskutować o jakichś parlamentarnych... - Między Panem a Pleba...

2. zbiegłem do wsi. Na dole chłop kosił łąkę. Starszy ode mnie, pryncypialny góral, o którym mówią, że jest sanacyjny. Na mój widok... - Między Panem a Pleba...

3. - No, wie pan... Z Kowalskim trzeba po prostu uważać. - Taki pryncypialny? - Nie. Raczej nie. Jest może czasami nieobliczalny. - Jeżeli Dziewczyna z Banku P...

Kwalifikacja tematyczna słowa pryncypialny

Kwalifikacja tematyczna to przypisanie wyrazu do odpowiedniej dziedziny znaczeniowej, czyli wskazanie, w jakim obszarze języka jest on najczęściej używany i jakie treści niesie. Pomaga to odróżnić użycia ogólne od specjalistycznych oraz lepiej opisać charakter słowa.

W przypadku słowa pryncypialny najbardziej naturalna kwalifikacja tematyczna to:

język ogólny
↓
ocena postawy i cech charakteru
↓
etyka i publicystyka

Wyraz ten służy do opisu osoby albo zachowania ocenianego jako oparte na zasadach, konsekwentne lub surowe. Najczęściej występuje więc w wypowiedziach o charakterze ogólnym, publicystycznym i opisowym, a nie jako termin specjalistyczny jednej konkretnej dziedziny.

Etymologia słowa pryncypialny

Słowo pryncypialny jest zapożyczeniem związanym z łacińskim principium, oznaczającym „zasadę”, „początek” lub „podstawę”. Do polszczyzny weszło przez pośrednictwo form związanych z językami zachodnioeuropejskimi i zaczęło funkcjonować jako przymiotnik odnoszący się do postawy opartej na zasadach.

• łac. principium → „zasada, początek, podstawa”
• zapożyczenie pośrednie przez języki europejskie
• utrwalone w polszczyźnie jako przymiotnik oznaczający osobę lub postawę konsekwentną, zasadniczą