Satyr – definicja i znaczenie słowa
Słowo satyr według słownika języka polskiego przyjmuje następujące 2 znaczenia -
- w mitologii greckiej: leśny bożek płodności i urodzaju, przedstawiany zwykle jako istota męska z koźlimi rogami i kopytami;
- potocznie: rozpustny, lubieżny mężczyzna.
Odmiana słowa satyr przez przypadki
Słowo satyr odmienia się przez przypadki. Poniższa tabela pokazuje jego poprawną odmianę w liczbie pojedynczej i mnogiej.
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | satyr | satyrowie |
| Dopełniacz | satyra | satyrów |
| Celownik | satyrowi | satyrom |
| Biernik | satyra | satyrów |
| Narzędnik | satyrem | satyrami |
| Miejscownik | satyrze | satyrach |
| Wołacz | satyrze | satyrowie |
Przykłady zastosowania słowa satyr – korpus języka polskiego
Słowo satyr pojawia się zarówno w tekstach o mitologii i sztuce, jak i w użyciu przenośnym, gdy mowa o mężczyźnie kojarzonym z natarczywą zmysłowością.
Poniżej przedstawiamy 3 cytaty z korpusu języka polskiego, które pokazują typowe użycie tego słowa w autentycznych tekstach:
(...) balwierz je gania ten kosmaty satyr a baby kryją się za baobabami każda trzyma w ręce nabrzmiały... - Rzecz wyobraźni
- Wstydź się! Patrzysz na nią jak satyr! - powiedziała któregoś dnia, gdy wracaliśmy od państwa Jakubów. - Gdy owoc dojrzewa
(...) pawilonu Lubomirskiego. Na tarasie, od pd. m.in. rzeźby: Tańczący Satyr, Bachantka (A. LeBrun), personifikacje Wisły i Bugu (L. Kaufman, Przewodnik po Polsce...
Kwalifikacja tematyczna słowa satyr
Kwalifikacja tematyczna to przypisanie wyrazu do dziedziny, której dotyczy jego znaczenie. Ułatwia ono porządkowanie słownictwa i wskazuje, w jakim obszarze wiedzy lub kultury dany wyraz funkcjonuje najczęściej.
W przypadku słowa satyr najbardziej naturalna kwalifikacja tematyczna to:
mitologia i kultura antyczna
↓
religia i wierzenia dawnych Greków
↓
postacie mitologiczne
W pierwszym znaczeniu satyr należy do świata wierzeń greckich, dlatego najbliższa jest mu właśnie mitologia i kultura antyczna. W znaczeniu przenośnym wyraz ten zachowuje związek z dawnym wyobrażeniem postaci kojarzonej z rozwiązłością, ale pozostaje przede wszystkim terminem zakorzenionym w tradycji antycznej.
Etymologia słowa satyr
Słowo satyr pochodzi z łaciny, gdzie funkcjonowało jako satyrus, a jeszcze wcześniej z greki satyros. Oznaczało mityczną istotę z orszaku Dionizosa. Z tego samego źródła wywodzi się także przenośne, późniejsze znaczenie odnoszone do lubieżnego mężczyzny.
- łac. satyrus < gr. satyros – mityczna istota z lasów i gór, związana z kultem Dionizosa
- znaczenie przenośne rozwinęło się wtórnie w tradycji europejskiej
Komentarze