Zapaść

Zapaść – definicja i znaczenie słowa

Słowo zapaść według słownika języka polskiego przyjmuje następujące 2 znaczenia -

  1. nagłe, ostre osłabienie lub niewydolność układu krążenia, prowadzące do gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia;
  2. stan wyraźnego pogorszenia kondycji czegoś, zwłaszcza w gospodarce, organizacji lub sytuacji społecznej.

Odmiana słowa zapaść przez przypadki

Słowo zapaść odmienia się przez przypadki. Poniżej przedstawiamy poprawną odmianę w liczbie pojedynczej i mnogiej.

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Mianownik zapaść zapaści
Dopełniacz zapaści zapaści
Celownik zapaści zapaściom
Biernik zapaść zapaści
Narzędnik zapaścią zapaściami
Miejscownik zapaści zapaściach
Wołacz zapaści zapaści

Przykłady zastosowania słowa zapaść – korpus języka polskiego

Słowo zapaść pojawia się zarówno w języku medycznym, jak i w tekstach opisujących kryzys, załamanie lub silne pogorszenie sytuacji. Może też występować w znaczeniach związanych z ruchem w głąb, utonięciem lub zapadnięciem w stan nieświadomości.

Poniżej przedstawiamy 3 cytaty z korpusu języka polskiego, które pokazują typowe użycie tego słowa w autentycznych tekstach:

Pęknięta rura kanalizacyjna, debata radnych nad zamknięciem szkoły, zapaść rejonowego urzędu pracy, dziesięciolatek z trzema promilami we Czwarte niebo

Boże, jaki to wspaniały chłop! Mogłabym się zapaść ze wstydu. Wyrzucił mnie. Odepchnął jak ścierwo. Jak sukę bezpańską Wolna Trybuna

- No dobrze, ale co mu było? Zemdlał? A może to była zapaść ? - Nie jestem weterynarzem - zaczął doktor. - Wydaje mi się jednak, Księga strachów

Kwalifikacja tematyczna słowa zapaść

Kwalifikacja tematyczna to przypisanie wyrazu do dziedziny, w której jest najczęściej używany lub z którą wiąże się jego podstawowe znaczenie. Dzięki temu łatwiej określić, czy dane słowo należy do języka medycyny, ekonomii, prawa, techniki czy innej sfery komunikacji.

W przypadku słowa zapaść najbardziej naturalna kwalifikacja tematyczna to:

medycyna
↓
patologia krążenia
↓
nagłe stany zagrożenia zdrowia

W drugim znaczeniu wyraz funkcjonuje także szerzej w języku publicystycznym i potocznym jako określenie poważnego pogorszenia kondycji jakiegoś zjawiska, jednak jego podstawowe znaczenie medyczne pozostaje najbliższe specjalistycznemu użyciu.

Etymologia słowa zapaść

Słowo zapaść jest rodzimym wyrazem słowiańskim, powstałym od czasownika zapaść w znaczeniu „upaść, osunąć się, pogrążyć się”. Dzisiejsza forma rzeczownikowa rozwijała się w polszczyźnie na gruncie dawnych znaczeń związanych z zapadaniem się, osuwaniem i nagłym obniżeniem stanu.

  • prasłow. *pasti* → „paść, opaść”
  • prefiks z- + temat związany z „zapadaniem się” → „nagłe osunięcie, obniżenie”
  • pol. zapaść → „nagłe pogorszenie stanu, załamanie”

Komentarze