Sensat

Sensat – definicja i znaczenie słowa

Słowo sensat według słownika języka polskiego przyjmuje następujące 4 znaczenia -

1. osoba przesadnie poważna, siląca się na uczoność i mądrzenie się.
2. osoba mądra, uczona i poważna; dawniej także ktoś uchodzący za autorytet intelektualny.
3. osoba doszukująca się sensacji we wszystkim, skłonna do plotek, insynuacji i dopatrywania się afer.
4. osoba wzbudzająca sensację swoim wyglądem lub zachowaniem, zwracająca na siebie uwagę.

Odmiana słowa sensat przez przypadki

Słowo sensat odmienia się przez przypadki. Poniżej znajduje się poprawna odmiana w liczbie pojedynczej i mnogiej.

Przykłady zastosowania słowa sensat – korpus języka polskiego

Słowo sensat pojawia się najczęściej w tekstach oceniających czyjeś zachowanie, sposób mówienia albo skłonność do dopatrywania się sensacji. Może też mieć odcień ironiczny lub lekko krytyczny.

Poniżej przedstawiamy 3 cytaty z korpusu języka polskiego, które pokazują typowe użycie tego słowa w autentycznych tekstach:

(...) naszych opozycyjnych świętych, bo też był z niego zawsze okropny sensat...

Jaskrowa pisanina. A znamy wierszokletę, nie sekret, że papla jest, sensat tudzież plotkarz.

(...) imponuje mi ten zawodowy, rzeczowy spokój prokuratury. Jakiś sensat albo ktoś...

Kwalifikacja tematyczna słowa sensat

Kwalifikacja tematyczna to przypisanie wyrazu do dziedziny, której dotyczy jego znaczenie. Ułatwia ona porządkowanie haseł i pokazuje, w jakim obszarze języka słowo funkcjonuje najczęściej.

W przypadku słowa sensat najbardziej naturalna kwalifikacja tematyczna to:

językoznawstwo
↓
leksyka i stylistyka
↓
wyrazy oceniające człowieka

Słowo to należy do warstwy leksyki opisującej cechy osób i ich postawy. W użyciu ma zwykle odcień wartościujący, a często także ironiczny lub dawno już zabarwiony stylistycznie.

Etymologia słowa sensat

Słowo sensat jest związane z łacińskim senatus i senex, czyli z wyobrażeniem osoby dojrzałej, poważnej, mającej rozum i autorytet. W polszczyźnie znaczenie to z czasem rozwinęło się także w stronę określenia kogoś nadmiernie poważnego albo takiego, kto wszędzie węszy sensację. Dawne i współczesne odcienie znaczeniowe współistniały przez dłuższy czas, dlatego wyraz ma dziś wyraźnie historyczny i stylistycznie nacechowany charakter.

• łac. senex → „stary, poważny człowiek”
• łac. senatus → „rada starszych, senat”
• znaczenie wtórne w polszczyźnie: „mądrala”, „mądrzący się”, „poszukiwacz sensacji”